Akne vulgaris neden olur?

Akne Vulgaris Nedir ve Neden Olur?

Akne vulgaris, halk arasında sivilce olarak bilinir. Bu sorun kıl foliküllerini doğrudan etkiler. Ayrıca yağ bezlerinde kronik bir hastalık yaratır. Genellikle ergenlik döneminde başlar. Fakat yetişkinlik döneminde de sıklıkla görülür. Çünkü akne tek bir nedene bağlı değildir. Aslında cildin yapısı ve dış faktörler birleşir. Sonuç olarak karmaşık bir süreç ortaya çıkar.

Akne gelişiminde dört temel mekanizma rol oynar. Bunun yanında bazı dış faktörler süreci tetikler.

1. Akne Oluşumunun 4 Temel Mekanizması

• Aşırı Sebum Üretimi: Yağ bezleri cildi korumak için sebum üretir. Ancak hormonal değişiklikler bu bezleri aşırı büyütür. Özellikle androjen hormonları yağ üretimini hızla artırır. Böylece aşırı yağlanma sivilcenin ilk adımını oluşturur.

• Foliküler Hiperkeratinizasyon (Gözeneklerin Tıkanması): Normalde cilt hücreleri düzenli olarak dökülür. Fakat akneye meyilli ciltlerde bu sistem bozulur. Ölü hücreler gözeneklerin içinde birikmeye başlar. Üstelik aşırı sebum bu hücrelerle kolayca birleşir. Sonucunda tıkalı gözenekler siyah veya beyaz noktalar yaratır.

• Bakteriyel Çoğalma (Cutibacterium acnes): Cildimizde doğal olarak bakteriler yaşar. Örneğin C. acnes bakterisi oksijensiz ortamı sever. Tıkanmış gözenekler bu bakteri için harika alanlar sunar. Çünkü bakteri sebumu temel besin kaynağı olarak tüketir. Böylece gözeneklerin içinde hızla çoğalmaya başlar.

• Enflamasyon (İltihaplanma): Bakterilerin çoğalması gözenek yapısını tamamen bozar. Bunun sonucunda bağışıklık sistemi hızla harekete geçer. Bağışıklık hücreleri hemen sorunlu bölgeye hücum eder. Dolayısıyla ciltte kızarıklık, şişlik ve ağrı başlar. Sonunda iltihaplı sivilceler ve kistler ortaya çıkar.

2. Akne Oluşumunu Tetikleyen ve Şiddetlendiren Faktörler

Ayrıca bazı içsel ve dışsal faktörler süreci hızlandırır:

• Hormonal Değişimler: Androjen hormonlarının artışı doğrudan yağ üretimini tetikler. Örneğin ergenlik dönemi bu hormonları çok etkiler. Bunun yanında regl, gebelik veya PKOS akneyi artırır.

• Genetik Yatkınlık: Aile geçmişi akne riskini doğrudan belirler. Çünkü ebeveynlerinde akne olan kişilerde risk yüksektir.

• Stres: Stres doğrudan sivilce oluşturmaz. Fakat vücuttaki stres hormonlarını hızla artırır. Bu durum yağ bezlerini uyararak akneyi şiddetlendirir.

• Beslenme Alışkanlıkları: Şekerli gıdalar kan şekerini çok hızlı yükseltir. Bunun sonucunda insülin hormonu sebum salgısını tetikler. Ayrıca bazı çalışmalar süt ürünlerini de riskli bulur.

• Yanlış Kozmetik Ürün Kullanımı: Ağır makyaj malzemeleri gözenekleri doğrudan tıkar. Üstelik yağ bazlı nemlendiriciler akne oluşumunu kolaylaştırır.

• Bazı İlaçlar: Örneğin bazı sistemik ilaçlar akne yaratır. Bunun yanında kortikosteroidler sivilce döküntülerini doğrudan tetikler.

• Çevresel Faktörler ve Sürtünme: Nem ve hava kirliliği gözenekleri zorlar. Ayrıca dar giysiler cilde sürekli sürtünür. Bu yüzden cilt tahriş olur ve sivilce üretir.

Sonuç

Sonuç olarak akne, kişiden kişiye değişen tıbbi bir durumdur. Fakat yanlış müdahaleler ciltte kalıcı izler bırakır. Örneğin sivilceleri sıkmak derin lekeler yaratır. Bu yüzden kulaktan dolma bilgilere güvenmemelisiniz. Doğru tedavi için mutlaka uzman bir dermatoloğa başvurmalısınız.